KUNST EN DE OPENBARE RUIMTE | NAJAAR 2014

13 Article

Nu ons leven zich steeds meer afspeelt op het internet, wordt de kwestie waar het openbare begint en het privédomein ophoudt alsmaar relevanter. Gezien deze toenemende vervlechting van privé en openbaar staat dit nummer van Article in het teken van de wisselwerking tussen kunst en de publieke ruimte. De vraag hierbij is enerzijds hoe kunst en architectuur mede een rol spelen in de manier waarop de openbare ruimte functioneert en wordt vormgegeven en anderzijds hoe de openbare ruimte van invloed is op de wijze waarop kunst en architectuur tot stand komen en werken.

Bestellen? Bestel Article 13 via article@stichting-art.nl onder vermelding van je naam en adres. Na betaling van €7,95 op rekeningnummer IBAN NL68INGB0000701755 (t.n.v. Stichting Art-Article te Utrecht, o.v.v. naam en tijdschriftnummer) krijg je het nummer thuis gestuurd.


OPENBAARHEID EN BESLOTENHEID IN DE NEDERLANDSE STAD. HET INTERIEUR VAN OPENBARE VOORZIENINGEN EN HET GEBREK AAN VRIJE TOEGANG Rob Dettingmeijer

De geschetste problematiek rond de publieke ruimte leidt er ook toe dat ons conventionele begrip van deze ruimte, gebaseerd op de tegenstellingen privé en openbaar, gesloten en toegankelijk, en interieur en exterieur, toe is aan een herziening. Oud-universitair docent Rob Dettingmeijer onderzoekt deze kwestie aan de hand van een analyse van de ontwikkeling van de overdekte publieke ruimte in de Nederlandse stad vanaf de negentiende eeuw.

GLUREN BIJ DE BUREN. INKIJK IN DE ROMEINSE DOMUS Saskia Stevens
Universitair docent Saskia Stevens schrijft over de relatie die de Romeinse domus had met de openbare ruimte. Net zoals bij de moderne Nederlandse doorzonwoning zien we in de klassieke oudheid een zekere grensvervaging tussen privéruimte en publieke ruimte, die wellicht te maken heeft met het uitdrukken van sociale status. Dit wijst ons op de functie van de openbare ruimte als een plek waar identiteit wordt vormgegeven.

DE GEVOLGEN VAN DE OPENBAARSTELLING VAN DE ZWOLSE BIJBEL. VERNIELING OF HISTORISCHE VERRIJKING? Suzette van Haaren
Masterstudent Suzette van Haaren kijkt in haar bijdrage naar de effecten van de openbaarstelling van de Zwolse Bijbel. Door deze openbaarstelling is het handschrift het slachtoffer geworden van vandalisme, maar dit heeft niet alleen negatieve gevolgen gehad. Een vergrote toegankelijkheid in het verleden heeft ertoe geleid dat de Zwolse Bijbel in zijn huidige staat een rijke bron van kennis vormt voor historisch onderzoek.

WELKOM IN DEN HAAG! CULTUURHISTORIE IN DE OPENBARE RUIMTE VAN HET WESTEINDE Lisanne van den Bulk
Een blik op het Haagse Westeinde geeft ons inzicht in de sociale ruimte als cultuurhistorisch object. Alumnus Lisanne van den Bulk beargumenteert dat wanneer we de ruimte op deze manier benaderen, zij meer betekenis kan krijgen in het dagelijks gebruik. Wanneer er meer aandacht is voor de historische inrichting van een plek, dan kan deze ook meer gaan leven in het collectief geheugen.

KUNST TE KIJK VANAF DE STRAAT. DE VERLOREN VISIE VAN CUYPERS Frauke Laarmann-Westdijk
De onderdoorgang van het Rijksmuseum is een berucht voorbeeld van openbare ruimte in de Nederlandse kunstgeschiedenis. De visie van Pierre Cuypers op de manier waarop de onderdoorgang kon dienen om de museale ruimte te verlengen tot in de publieke ruimte staat centraal in het artikel van universitair docent aan de Open Universiteit Frauke Laarmann-Westdijk. Cuypers’ oorspronkelijke ideeën zijn echter nooit optimaal gerealiseerd en tegenwoordig is juist een tegengestelde ontwikkeling te bespeuren: museale ruimtes worden weer geslotener en ‘aristocratischer’ in plaats van open en toegankelijk.

KUNST IN DE UTRECHTSE OPENBARE RUIMTE. EEN RIJKE COLLECTIE NAOORLOGSE BEELDEN Mathilde Heijns
Hoe het idee van openbaar toegankelijke kunst zich in de gemeente Utrecht heeft ontwikkeld is te lezen in het stuk van Mathilde Heyns, projectleider voor kunst in de openbare ruimte bij deze gemeente. In het naoorlogse beleid was al sprake van een verheffingsideaal en de kunst moest bovendien uitdrukking geven aan de identiteit van Utrecht als culturele stad. Tegenwoordig speelt ook gebiedsontwikkeling een belangrijke rol en wordt kunstenaars gevraagd in te gaan op collectieve vraagstukken. Daarbij moet hun werk actieve betrokkenheid in de openbare ruimte stimuleren.

AANWEZIGHEID EN AFWEZIGHEID. HET DOMPLEIN EN ZIJN GESCHIEDENIS Coen Vos
Het artikel van alumnus en redacteur Coen Vos behandelt de rol van de vormgeving van de openbare ruimte in het collectieve geheugen en het functioneren van monumenten daarin. Het spel tussen aanwezigheid en afwezigheid op het Domplein in Utrecht dient hierbij als casus.

CALLIGRAFFITI EIGENZINNIGE SCHOONSCHRIJFKUNST IN DE OPENBARE RUIMTE Jessica Havelaar in samenwerking met de redactie
Dit nummer van Article sluit af met een beeldartikel waarin alumnus Jessica Havelaar kijkt naar kunst die per definitie de publieke ruimte in bezit neemt: street art. Ze toont ons een selectie van afbeeldingen van kunst die zich op het snijvlak bevindt van traditionele kalligrafie en westerse graffiti en op die manier vorm probeert te geven aan identiteit en politieke idealen in de publieke ruime.

Bestel Article 13 | Buiten de deur. Kunst en de openbare ruimte