OP WEG NAAR EEN DEKOLONIAAL PERSPECTIEF 

Er is geen thema dat de gemoederen in de kunstwereld de afgelopen jaren meer heeft beziggehouden dan het debat over omstreden koloniaal erfgoed en dekolonisering. Inmiddels heeft die discussie geleid tot concrete maar ook controversiële besluiten. De bijdragen in dit nummer laten de successen maar ook de valkuilen op de weg naar een dekoloniaal perspectief zien. Duidelijk wordt dat het omgaan met bovengenoemde kwesties en het toepassen van een dekoloniaal perspectief bepaald geen gemakkelijke en bovenal een ongemakkelijke opgave is. Vanaf 24 april te lezen in Article 22. 

 

 

 

Bestellen? Bestel Article 22  via onderstaand contactformulier onder vermelding van je naam en adres. Na betaling van €7,95 op rekeningnummer IBAN NL68INGB0000701755 (t.n.v. Stichting Art-Article te Utrecht, o.v.v. naam en tijdschriftnummer) krijg je het nummer thuis gestuurd. 

 


DE KUNSTHISTORISCHE ANDER. KUNSTGESCHIEDENIS IN DEKOLONIAAL PERSPECTIEF. Jelle Bouwhuis

De intensiteit van debatten over racisme, discriminatie en inclusiviteit in Nederland is in deze tijd erg hoog. Het proces van dekoloniseren vindt plaats in grote instituties van onze westerse samenleving; zowel in universiteiten als musea is er veel aandacht voor deze kritische ontwikkeling. In zijn artikel stelt Jelle Bouwhuis de vraag in hoeverre we daarnaast de discipline Kunstgeschiedenis moeten dekoloniseren, en of we dit eigenlijk wel kunnen; de hedendaagse kunsthistoricus is volgens Bouwhuis nog altijd een meedeinende observator. Maar hoe dit te veranderen? Aan de hand van theoretische analyses bij verschillende casussen behandelt Bouwhuis zijn vraagstuk.

 

HEDEN VAN HET SLAVERNIJVERLEDEN: EEN POGING TOT MUSEALE DEKOLONISATIE.Robin Lelijveld.

Het thema dekolonisatie staat hoog op de agenda, zo ook bij musea. Musea worstelen met de vraag: wat moet er dan precies worden gedekoloniseerd? Hoe maken we het museum inclusiever en meer divers? In dit kader van museale dekolonisatie reflecteert Lelijveld op de tentoonstelling Heden van het slavernijverleden in het Tropenmuseum (geopend oktober 2017), waarvan zij één van de curatoren is. Deze tentoonstelling gaat over het Nederlandse slavernijverleden, meer specifiek de slavernij in de Atlantische koloniën, en hoe de erfenissen daarvan voortleven in de samenleving vandaag de dag. Anders geformuleerd: hoe werkt de ongelijkheid tussen mensen die werd opgebouwd in honderden jaren van raciaal denken door in de maatschappij waarin wij tegenwoordig samenleven?

 

HET ‘EXOTISCHE’ OP TAFEL. NEDERLANDSE ZEVENTIENDE-EEUWSE KUNSTNIJVERHEID IN DE CONTEXT VAN OVERZEESE EXPANSIE. Charlotte Hoitsma

Wat hebben Afrikanen en Braziliaanse verenrokjes met elkaar te maken? Die vraag stelde Charlotte Hoitsma zichzelf naar aanleiding van het zien verschillende elementen in een paar zeventiende-eeuwse zilveren tafelvaatjes in de collectie van het Prinsenhof. De vaatjes zijn vormgegeven als een Afrikaans figuur, maar met Braziliaanse verenrokjes en -kransen. In haar artikel poogt Hoitsma de als figuren vormgegeven tafelvaatjes te interpreteren, waarbij zij ook ingaat op de vroegmoderne noties en concepten die onlosmakelijk met de beeldjes verbonden zijn.

 

KUNSTENAARSBIJDRAGE. Patricia Kaersenhout. 

Patricia Kaersenhout is Nederlands beeldend kunstenaar en cultureel activist van Surinaamse afkomst. In haar werk onderzoekt ze onzichtbaarheid als gevolg van de Afrikaanse diaspora. Daarbij richt ze zich op kolonialisme in relatie tot haar opvoeding in een West-Europese cultuur. Kaersenhout verzorgde voor Article 22 de kunstenaarsbijdrage.

 

COLONIAL LEGACY AND ART MUSEUMS. THE MAURITSHUIS AND THE TRACES OF DUTCH BRAZIL. Carolina Monteiro.

Toen het Mauritshuis in januari 2018 de replica van de buste van hun naamgever Johan Maurits van Nassau-Siegen (1604-1679) verwijderde uit de lobby van het museum, ontving het hevige kritiek uit de samenleving. Als deel van het hedendaagse dekoloniale debat, werd het museum onder andere ervan beschuldigd zich te distantiëren van het koloniale verleden dat aan Johan Maurits kleeft. Carolina Monteiro verkent in dit artikel, door middel van een case-study over de verwijdering van de buste, de uitdagingen waarmee het Mauritshuis geconfronteerd wordt bij het omgaan met het koloniale verleden. Daarnaast wordt er ook beschouwd hoe musea het beste om kunnen gaan met hun eigen (koloniale) geschiedenis.

 

HET MUSEUM OF EQUALITY AND DIFFERENCE. Rosemarie Buikema.

MOED is een collectief van cultuurkritische onderzoekers en activisten die zich inzetten voor de vormgeving van een samenleving gebaseerd op diversiteit en inclusiviteit. Hierbij richt het zich specifiek op vragen als: hoe ziet gelijkheid eruit, voor wie en waarom? En hoe ziet verschil eruit, voor wie en waarom? In haar artikel brengt Rosemarie Buikema, projectleider en oprichter van MOED, met als casus de tentoonstelling die MOED cureerde in het Centraal Museum, in beeld hoe dit collectief nieuwe manieren van verbeelden, kijken en spreken ontwikkelt. Deze nieuwe manieren dragen op een structureel niveau bij aan de vormgeving van gelijkheid, verschil en inclusiviteit.

 

ACTOREN, INSTRUMENTEN EN OBSTAKELS. BEHOUD VAN KOLONIAAL GEBOUWD ERFGOED IN INDONESIË. Vince Gebert

Tijdens de kolonisatie van Indonesië in de negentiende en begin twintigste eeuw heeft Nederland veel gebouwen en parken laten aanleggen. Inmiddels verkeert dit koloniale erfgoed in een zeer slechte staat. Na de onafhankelijkheid van Indonesië in 1945 moesten de Nederlandse gebouwen, beelden en straatnamen het ontgelden. Ze herinnerden aan de koloniale overheersing en het willen behouden van deze gebouwen werd gezien als sentimenteel, irrationeel en anti-progressief. Sinds de jaren tachtig proberen Indonesische en Nederlandse experts dit erfgoed echter weer onder de aandacht te brengen. In zijn artikel neemt Vince Gebert het huidige erfgoedbeleid in Indonesië onder de loep, met Bandung als casus.

 

‘DUTCH COLONIALISM GO TO HELL!’ DEKOLONISEREN VOOR BEGINNERS. Harm Stevens

Harm Stevens (conservator afdeling Geschiedenis Rijksmuseum) probeert in zijn artikel los te breken uit de van oudsher gestaalde koloniale kaders van het Rijksmuseum. Aan de hand van vijf voorbeelden uit de collectie van het Rijksmuseum bespreekt hij het verhaal en de perikelen rondom het conserveren, tentoonstellen en onderzoeken van (kunst)werken met betrekking tot de onafhankelijkheid van Indonesië. Dit ter voorbereiding van de tentoonstelling onder de werktitel Revolusi! die tot stand komt in samenwerking met (kunst)historici uit Indonesië.

 

TUSSEN GRAFISCHE VORMGEVING EN ARCHITECTUUR: TWEE AFFICHES VAN BERLAGE. Eliane Odding.

In de late negentiende eeuw was Parijs zonder twijfel de hoofdstad van de artistieke afficheproductie. Het Nederlandse artistieke affiche kende in verhouding echter een trage start. In de late negentiende eeuw waren Nederlandse affiches nog enkel gericht op het verstrekken van zoveel mogelijk informatie aan de voorbijganger. Een Nederlandse vormgever die het belang en de kracht van het artistieke affiche al in een vroeg stadium herkende, was de architect Hendrik Petrus Berlage (1856-1934). In 1893 en 1895, toen hij net een aantal jaar als zelfstandig architect aan het werk was, ontwierp hij affiches voor twee nieuwe spoorverbindingen. Odding onderzoekt in haar artikel of Berlage zijn uitgesproken esthetische ideeën, die zo duidelijk naar voren komen in zijn architectuur en theoretische werken, ook al in deze affiches herkenbaar zijn.

 

DE PLATTEGROND VAN HUIS BEECKESTIJN: OVEREENKOMSTEN MET EEN AMSTERDAMS GRACHTENPAND. Willemijn Zwikstra.

Na dertig jaar dienst te hebben gedaan als museum, wordt Huis Beeckestijn de functie van Museumhuis toebedeeld. Dit geeft aanleiding om onderzoek te doen naar de oorspronkelijke functie en indeling van de ruimtes. Dit blijkt veel lastiger te zijn dan verwacht. Documentatie over het ontstaan, de achttiende-eeuwse afwerking, en renovaties ontbreekt. Een vergelijking van de plattegrond van huis Beeckestijn met die van een Amsterdams grachtenhuis bood uiteindelijk uitkomst en leidde tot bruikbare inzichten voor herinrichting van het landhuis.

 


BESTEL ARTICLE 22 | OP WEG NAAR EEN DEKOLONIAAL PERSPECTIEF


Article 22: Op weg naar een dekoloniaal perspectiefArticle 21: Doet Utrecht Ertoe In De Nederlandse Kunstwereld?Article 20: Kunst In Het (Post-)Digitale TijdperkArticle 19: Een Opmerkelijk OogArticle 18: De Hand Van De MeesterArticle 17: Verschuivende Thema’sArticle 16: Verstild LevenArticle 15: Food For ThoughtArticle 14: Het LichaamArticle 13: Buiten De DeurArticle 12: Kunst & OorlogArticle 11: RuslandArticle 10: De DierentuinArticle 09: De MiddeleeuwenArticle 08: De Vrouw En De Kunst